Башҡортостан һәм уның халҡы экстремизмға ҡаршы тороп, һынауҙы лайыҡлы үтте. Хөкүмәт ултырышында Радий Хәбиров Баймаҡтағы хәлгә ҡарата йәнә үҙ фекерен белдерҙе. Республикала хәлде ҡаҡшатырға тырышыусылар тураһында дөрөҫөн һөйләргә кәрәк, тине төбәк етәксеһе. Ул социаль селтәрҙәге сәхифәһенә экстремистар ҡылығының ысын сәбәптәре күрһәтелгән видеоролик та һалды. Был репортаж йәкшәмәбе беҙҙең каналда эфирға сыҡты.
Радий Хәбиров муниципалитет башлыҡтарын кабинеттарынан сығырға, халыҡ менән йышыраҡ аралашырға, уларҙың проблемаларына ҡолаҡ һалырға, хәл итергә саҡырҙы. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Баймаҡ суды Фаил Алсыновты милләт-ара ыҙғыш ҡуҙғатҡан өсөн дүрт йылға колонияға хөкөм итте. Юлдыбай ауылында тыуған, милләтсел ойошма ағзаһы, һуңғыһы - Башҡорт хәрәкәте. 2020 йылдан Рәсәйҙә уның эшмәкәрлеге тыйыла. Алсыновты хөкөм итеү рөхсәт ителмәгән митингылар менән оҙатыла, уларҙа көнбайыш эҙҙәре асыҡ күҙәтелә. Хоҡуҡ һаҡлаусылар мессенджерҙар һәм социаль селтәрҙәр аша халыҡты законһыҙ акцияларға саҡырыусыларҙың шәхестәрен асыҡлаған да инде. Эҙҙәр шунда уҡ - Европаға - власты ҡолатыу һәм баҫып алыу маҡсаты тураһында асыҡтан -асыҡ һөйләгән кешеләргә һәм структураларға алып бара.
Рәсәйҙә тыйылған « Башҡорт» ойошмаһы лидерҙары кем? Башҡорт милләтселәре, йәмәғәт лозунгылары аҫтында, үҙҙәре тураһында ниндәй дөрөҫлөктө йәшереп тора? Уларҙың бөтә эшмәкәрлеге сит ил көстәренә Рәсәйҙәге хәлде тотороҡһоҙландырыу өсөн файҙалы. Факттарҙы ҡарап сығайыҡ. Хәрәкәт активистары Америкала, Европа союзында һәм башҡа илдәрҙә төрлө структуралар менән бәйләнештә була. Мәҫәлән, сит ил агенты тип танылған Руслан Ғәббәсов, Рәсәй ғәҙеллегенән ҡасып, Литвала йәшәй, Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда власты ҡолатыу һәм уны көс менән баҫып алыу өсөн әүҙем сығыш яһай.
Сит ил агенты һәм хыянатсы Ғәббәсовтың Көнбайыш кураторҙары етәкселегендә Баймаҡтағы һуңғы ваҡиғаларҙа ҡатнашыуы асыҡланған да инде. Хоҡуҡ һаҡсылары Өфө вуздарының береһендә уҡыусы ике студентты ҡулға алды, улар телеграм-каналдар аша граждандарҙың йыйылышына саҡырыуҙар таратыуҙарын таныны. Бының өсөн улар Ғәббәсов етәкселегендәге « Шул уҡ башҡорт» телеграм-каналы хакимиәтенән күрһәтмәләр ала.
Украина темаһына әйләнеп ҡайтҡанда, Рәсәй халҡының украин неонацистик режимына ҡаршы көрәше тураһында Фаил Алсынов та үҙ фекерен белдергән. «Украинаға ҡаршы һуғыш беҙҙең һуғыш түгел» - ти һәм ул асылда Рәсәй Ҡораллы Көстәре яугирҙарын ҡоралдарын һалырға һәм дезертирлыҡҡа саҡыра. Башҡорт милләтселәренең бер өлөшө Рәсәйҙә тыйылған деструктив дини секталар һәм хәрәкәттәр яҡлы, Сүриәлә тыйылған ислам дәүләте яғында һуғыша. Ойошма идеологтарының береһе - бөгөн Канадала йәшәгән Руслан Сөләймәнов, төрки өҫтөнлөк идеяһын алға әйҙәүсе « Нурджулар» дини хәрәкәте активисы. Бөгөн Сөләймәнов океан аръяғынан Башҡортостанды Рәсәйҙән айырыу идеялары менән сығыш яһай.
Шул уҡ хөкөм ителгән Алсынов та Рәсәйҙең эске картаһын үҙгәртергә саҡыра. Ул Башҡортостанға күрше төбәктәрҙең ерҙәрен ҡайтарыу кәрәклеге тураһында белдерә, был, асылда, дәүләт эсендә граждандар һуғышына саҡырыуға тиң.
Тыйылған « Башҡорт» лидерҙары араһында публикаға иң һирәк күренгәне - Фәнзил Әхмәтшин. Шуға ҡарамаҫтан, тап уны хәрәкәттең күләгә етәксеһе тип атайҙар. Шул уҡ ваҡытта Әхмәтшин контрабанда, наркотиктарҙы законһыҙ һаҡлау һәм дини нәфрәт уятыу өсөн хөкөм ителә.
« Башҡорт» лидерҙарының барыһы ла тиерлек закон менән проблемалар кисерә. Руслан Ғәббәсов үлтереү өсөн ҡаты режимлы колонияла 7 йыл ултыра. Ул эштәге коллегаһына бысаҡ менән сәнсә. Алсынов шулай уҡ тән йәрәхәттәре килтергән өсөн енәйәт эше фигуранты була. Ғәббәсов һәм тағы бер активист Юлай Аралбаев менән бергә башҡа фекер йөрөткәне өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Ырымбур бүлексәһе етәксеһен туҡмай. Алсынов, Аралбаев һәм Ғәббәсовтың хеҙмәттәшлеге « Кук буре» милләтсе төркөмө заманында уҡ башлана. Тап ул тыйылған « Башҡорт» ты булдырыу өсөн нигеҙ булып тора. Ғәббәсов иһә бөгөн сит илдән « Башҡорт» ағзаларының дәүләткә һәм уның граждандарына ҡаршы диверсиялар һәм теракттар ойошторғанын асыҡтан-асыҡ таный.
Үлтереүҙәр, туҡмауҙар, наркотиктар, һөжүмдәр, экстремизм һәм коллаборационизм - Башҡортостанда милләтселәрҙең хеҙмәт исемлеге шундай. Үҙҙәрен азатлыҡ һәм хәҡиҡәт өсөн көрәшсе тип атаған кешеләр. Һәм шул уҡ ваҡытта уларҙың ысынбарлыҡта кем булыуы тураһында ысын дөрөҫлөктө әүҙем йәшереп торалар. Һәм уларға был ялғанға көнбайыш илдәре властары һәм махсус хеҙмәттәр идара иткән киң мәғлүмәт саралары системаһы, шул иҫәптән Рәсәй сит ил агенттары ярҙам итә. Баймаҡтағы ваҡиғаларға Рәсәйгә ҡаршы риториканы өйрәнеүсе ютуб-каналдар, Дождь, Ходорковский, Илья Варламов, Украинаның бөтә төп киң мәғлүмәт саралары ғына түгел, ә CNN, BBC, ГАрдиан, Дэйли Мэйл, Ле Монд һәм башҡа ҙур донъя телеканалдары, гәзиттәре һәм сайттарының иғтибарын нисек башҡаса аңлатырға? Бындай осраҡтар булмай. Шуға күрә был милли радикализм һәм экстремизмдың ысын йөҙө.
* — Фаиль Алчинов внесен в список террористов и экстремистов Росфинмониторинга.
** — решением Верховного суда РБ от 22.05.2020г. организация «Башкорт» признана экстремистской организацией и ее деятельность запрещена на территории России.
*** – Руслан Габбасов включен Минюстом в число физлиц-иноагентов, Росфинмониторингом внесен в перечень организаций и физических лиц, в отношении которых имеются сведения об их причастности к экстремистской деятельности или терроризму.