Тәнгә – сихәт, йәнгә – рәхәт әүлиә шишмәһе

Һәр хәлдә, Учалы районының Яңы Байрамғол ауылы эргәһендәге Әүештаға килгән халыҡ шулай тип иҫбатлай. Ышаныу шул тиклем көслө, хатта, шишмәгә халыҡ мәккәгә шикелле йөрөй. Бер айға ғына ер аҫтынан урғылған сығанаҡтан һыу алырға оҙон сират йыйыла. Этеш-төртөш, низағлашыу арҡаһында был ерҙең изге булыуы ла онотолоп китә. Урында йәшәүселәр был тәртипһеҙлеккә ризаһыҙлыҡ белдерә.

Иртәнге сәғәт һигеҙ тулып, туғыҙынсы китеүгә Әүешкүлгә халыҡ йыйыла башланы. Кеше күп булмаһа ла, шишмә тирәләй сират теҙелә. Сөнки төрлө тарафтарҙан килеүселәр бер һауыт менән генә сикләнмәй, юл төшкәндә тип, һыуҙы феләктәргә тултырып, туғанының туғанына ла алып ҡайта.

Күп түгел. Мине туғандарым көтөп торалар, үҙемдең генә дүрт балам, уларҙың балалары бар. Апайыма ла бирәм, ти һыу буйына килгән Зәлифә Илғужина.

Йылдағыса шишмә май башында урғыла. Ләкин бер айға ғына. Шуға ла халыҡтың күпләп килеүен аңларға була. Ғәҙәттә, ял көндәре Иҫке Байрамғол аша шишмәгә меңәрләгән кеше үтә. Ауылдың оло быуын вәкилдәре күптәренең ҡомһоҙ ҡыланыуына әсенә.

Бындай ҙур һауыттарға алыу бөтөндәй булманы. Беҙҙең әсәйҙәр хәтеремдә әҙләп кенә эсә ине. Хәҙерге кеүек стаканлап, һауыттарға ҡойоп эсеү булманы.

Римма Байрамғолова, Иҫке Байрамғол ауылында йәшәүсе

Сират йыйылғанлыҡтан изге урын йыш ҡына ыҙғыш-талаш урынына әйләнә. Әүлиә шишмәһенә килеүселәр һыуҙы сәғәттәр буйы көтөргә мәжбүр.

4,5 сәғәт көттөм! Тегенән этәләр, бынан! Улай булырға тейеш түгел инде. Һыуҙы аяҡ аҫтына түгеп бөтәләр, ул бит изге шишмә.

Рәзилә Папанина, Силәбе өлкәһендә йәшәүсе

Халыҡ бына бетон-бетон алып ҡайта, ҡайһы берҙәре хатта шуны һатып маташа. Уның ниндәй файҙаһы булһын инде. Фляга менән алып ҡайталар. Шуға бына сират, бер-береһен тапайҙар. Берәр һауыт алһалар ҙа, сират булмаҫ ине, таҙа булыр ине.

Рәжәп Рәхимов, Силәбе өлкәһендә йәшәүсе

Ҡурсаулыҡ етәксеһе әйтеүенсә, Әүешкүлгә быйыл 4 меңдән ашыу кеше килгән.

Сират, айырыуса, шишмә яңы саҡ аға башлағанда, йә киреһенсә, ҡороуға табан барғанда күҙәтелә, сөнки һыу яй аға. Шуға ла Әүешкүл ваҡытын махсус сайттан ҡарап барыу ҙа файҙаға ғына. Әүлиә шишмәһенә килеүселәр Әүештауға ла күтәрелә.

Биш-алты йыл элек Әүештауға артылыу килгән халыҡҡа ҡыйынлыҡтар тыуҙырған. Сөнки балсыҡ юл батҡаҡҡа әйләнгән, ә һуңғы өс йыл эсендә таш түшәлгән, күреүебеҙсә, тауға күтәрелгәндә халыҡ ял итһен өсөн 100 метр һайын эскәмйәләр ҡуйылған.

Аяҡтары тыңлашмаһа ла, быуындар һыҙлаһа ла улар Әүештауға күтәрелә. Артылыуға ғына ярты көн үтеүе ихтимал, әммә диндарҙар ҡәберлек эргәһендә доға ҡылыу, икенселәр теләк теләр өсөн көсөн йәлләмәй.

Миңзиә Әхмәтова: Минең апайым ауыр хәлдә. Ана шуға һыу килтерәм. Ә һыуы бигерәк тә бөйөргә һәйбәт, бөйөрҙөң ташын бөтөрә. Дөрөҫөн әйткәндә шул. Беҙ бит Аллаһы Тәғәләгә инанабыҙ, шөкөр, уны бар тип беләбеҙ. Шулай булғас, бында ятҡан әүлиәгә лә менеп зыярат ҡылыр кәрәк.

Ысынлап та, изге урындың һаулыҡҡа файҙаһы тураһында йыш телгә алына. Әммә ҡайһы берҙәр төрлө имеш-мимештәргә ышанып, тауға артылғанда теләктәр ҡабул булһын өсөн әүлиә ҡәберлегенә таш һала икән, шулай уҡ ағастарға төрлө таҫмалар бәйләү ҙә һуңғы йылдарҙа айырым йолаға ингән.

Таш ташыу, бауҙар бәйләү насар күренеш. Төрлө яҡтан төрлө төркөмдәр килә, һәммәһе үҙенсә эш итә.

Фәнүр Шаһиев, "Әүлиә шишмәһе" ҡурсаулығы етәксеһе

Эйе, халыҡ төрлө ырымдарға ышана. Бының өсөн ябай аңлатма ла бар. Һыуҙағы химик матдәләр кеше һаулығына ыңғай йоғонто яһай, ул минералдарға бай.

Тау йәшмәнән тора. Һыу шул йәшмә аша үтә.

Ғәрифә Кудрявая, "Хазина" фольклор төркөмө етәксеһе

Сихри көсмө, әллә ябай тәбиғәт үҙенсәлегеме? Нисек кенә булмаһын халыҡ был урынды мәккәгә әйләндерҙе лә инде. Һәр кемдең үҙ дәлиле, ышаныусылар ҙа, ышанмаусылар ҙа бар. Шулай ҙа халыҡ шишмәгә күпләп килә икән, тимәк туризмды үҫтерер өсөн шарттар булдырыр кәрәк.

Автор: Фәниә Юланова.